AGUIRRE ARREGUI, JOSE MARIA
Jose Maria 1936ko abenduaren 2an atxilotu zuten beste 6 azpeitiarrekin batera (Nazario Aizpitarte, Rufino Arritoquieta, Jose Maria Corta, Ignacio Corta, Manuel Torrano eta Jose Maria Zubiaurre), Donostiako 4. instrukzioko epaimahai militarrean haien aurkako urgentziazko auzi sumarisimo bat abiarazita. «Matxinada militarra»ren delitua egiteaz akusatu zituzten zazpiak. Jose Maria abertzaleen aldekoa izateaz akusatu zuten 1936ko martxoaren 8ko epaiaren bidez, «nahiz eta alderdiko kide ez izan». Fronte Popularraren alde aritzeaz ere akusatu zuten eta «Fronte Popularrari irauten laguntzeko soldata irabaztea zuela helburu» ebatzi zuten. Epaiaren arabera, airetik egindako erasoen aurkako babeslekuak eraikitzeko Zarauztik Azpeitira hondar-zakuak garraiatzen ere aritu zen, eta 1936ko uztailaren 25ean, Mandubiko zubia leherrarazten ere parte hartu zuen. Azkenik, epaiak dio Jose Maria, Manuel Torranorekin batera, «errepidetik igarotzen ziren autoen igarobaimenak aztertzen ibili zela eskopetaz armatuta». Hori guztia dela-eta, 12 urte eta egun bateko zigorra jarri zioten, «matxinadari laguntzea»ren delitua leporatuta.(*) 1937ko uztailaren 9an, San Kristobal gotorlekura eraman zuten eta handik bi hilabetera hil zen espetxean (irailaren 8an), «gaixotuta». Jose Maria Berriozarren (Nafarroa) dago lurperatuta. 29 urte zituela hil zen.(*)
(AUA).
Ezin zuten sinetsi horrelako gizon katoliko bat gerrara joan izana.
Konturatzen naiz, garai hartan, ikaragarrizko beldurra ziotela gertatua kontatzeari.
Honakoa esaten zien auzokide batek gure ama eta izebari gerrara errepublikaren alde joandakoengatik: Horiek hil egingo dira, hil egingo dituzte, ez duzue gizonik gehiago ikusiko.
Diktadura frankista oso gogorra izan zen. Garai ilunak ziren, dena galarazita zegoen.
