ELIAS UNANUE, FRANCISCO
(AIRMN).
Lanbidez tapizatzailea eta Damaso Azcue enpresako langilea errepublika-garaian(*), Pacok Azpeititik ihes egin zuen 1936ko irailean, matxinatutako tropak sartzear zirenean. Gerora, baliteke zulatzaileen batailoi batean erroldatuta egotea, Bizkaiko sektore ugaritan defentsa-sistemak eraikitzen. Gernikan, 1936ko apirilaren 26ko bonbardaketatik bizirik atera zen, eta horren ostean, Bilbora joan zen(*).
Atxilotu zutenean, Eskolapioen espetxean egon zen preso (Bilbo), urtebete inguruz. Berriz Azpeitira itzulitakoan salatu egin zuten, eta Ondarretako espetxera eraman, gerra-kontseiluan epaitu zain.
Itxuraz Pacoren aurka heriotza-zigorra eskatu zuten, baina 1940ko martxoaren 14an, baldintzapeko askatasunean zegoenean, auzia artxibatu eta aske utzi zuten(*).
Ezin zuten sinetsi horrelako gizon katoliko bat gerrara joan izana.
Konturatzen naiz, garai hartan, ikaragarrizko beldurra ziotela gertatua kontatzeari.
Honakoa esaten zien auzokide batek gure ama eta izebari gerrara errepublikaren alde joandakoengatik: Horiek hil egingo dira, hil egingo dituzte, ez duzue gizonik gehiago ikusiko.
Diktadura frankista oso gogorra izan zen. Garai ilunak ziren, dena galarazita zegoen.
